Wat wij doen?
We ondersteunen Gelderse gemeenten door ontwikkelingen aan te jagen en antwoorden te vinden op openstaande vraagstukken. Binnen het Programma kleine kernen hebben we een eerste aanzet gedaan om kennis te ontwikkelen op de drie thema’s die hieronder genoemd worden. Als vervolg pakken we nieuwe vraagstukken op en proberen we ontwikkelingen aan te jagen (onder andere) op het vlak van mini-warmtenetten, netbewuste regie op het individuele spoor en de doorontwikkeling van een portfolio-aanpak.
Warmtesystemen voor kleine kernen
Met het Warmte Keuze Model (WKM) pogen we antwoord te geven op de vraag ‘welke warmtesystemen en bronnen zijn kansrijk voor kleine kernen?’. Het maakt inzichtelijk wat er vanuit technisch oogpunt mogelijk is op de schaal van kleine kernen. Als gemeente kan je het WKM gebruiken bij het in kaart brengen van kleinschalige collectieve projecten en het helpt vervolgens bij de afwegingen die daarbij gemaakt kunnen worden tussen de verschillende warmtesystemen. De resultaten uit het WKM zijn bedoeld als richtinggevend.
Klik op onderstaande button, open Excel in de desktop app (niet in de browser), schakel daar macro’s in en je kan het WKM invullen.
Betaalbaarheid kleinschalige collectieve warmtesystemen
De betaalbaarheid van collectieve warmtesystemen is een essentieel thema, vooral voor kleine kernen waar de afzetmogelijkheden kleiner zijn dan in stedelijk gebied. Om de ontwikkeling en realisatie van collectieve warmtesystemen in kleine kernen te stimuleren, hebben we onderzoek laten doen naar de potentie van standaardisatie en een portfolio-aanpak; ‘hoeveel kostenreducties kunnen gerealiseerd worden door zo’n aanpak en gaat het dan om marginale verschillen of kan het de haalbaarheid van kleinschalige collectieve warmtesystemen echt vergroten?’. Het rapport laat onder andere zien dat een portfolio bestaande uit 3 tot 5 kleine kernen projecten met gelijke techniek en/of governancestructuur potentieel kan resulteren in een BAK reductie van 20% tot 50%. Een portfolio-aanpak kan dus leiden tot behoorlijke kostenreducties, maar om dit te bewerkstelligen is er wel een gemeente nodig die daar regie op pakt en in bijvoorbeeld het warmteprogramma daadwerkelijk keuzes maakt.
Gemeentelijke rolneming bij bewonersinitiatieven
Het aantal bewonersinitiatieven is de laatste jaren toegenomen, dat kan goed zijn voor de participatie en het lokale draagvlak maar het brengt ook nieuwe uitdagingen met zich mee voor gemeenten. Over het algemeen gezien zien we dat gemeenten zoekende zijn hoe hier op een gefundeerde manier mee om te gaan. Met de handreiking willen we gemeenten helpen met vragen als ‘wat is als gemeente belangrijk om in te regelen bij samenwerking met bewonersinitiatieven? Wat is een effectieve aanpak? Hoe ga ik als gemeente om met het verlenen van een vrijstelling (wanneer een ontheffing wordt aangevraagd) en op welke criteria beoordeel ik die aanvraag dan?’. Deze handreiking kan gemeenten helpen om zo’n effectieve aanpak te genereren. De handreiking laat bijvoorbeeld zien dat je er als gemeente goed aan doet om voorop duidelijke kaders vast te stellen voor samenwerking met bewonersinitiatieven. Dit kan problemen in de toekomst voorkomen. We zien dat er op dit thema al veel wordt geschreven en wordt onderzocht, zo gaat het NPLW ook in op de samenwerking met bewonersinitiatieven (https://www.nplw.nl/communicatie-en-participatie/samenwerken-met-bewonersinitiatieven) en schetst RVO een breder plaatje over de samenwerking met energiecoöperaties in de energietransitie (https://www.rvo.nl/sites/default/files/2024-08/Handreiking-gemeenten-samenwerking-energiecooperaties.pdf).